harshilsays

કચ..કચ..કચ.. કેટલી ગરમી છે. એપ્રિલ મહિનામાં આટલી ગરમી છે તો મે મહિનામાં કેટલી હશે? જેઠાલાલનો આ ડાયલોગ આટલી ગરમીમાં માથા પરથી સરકતા પરસેવાના ટીપાની સાથે ચહેરા પર સ્મિત લાવી દે છે. પણ આ યાદ આવવાનું કારણ એ કે અત્યારે લગભગ તમામ સમાચાર માધ્યમોના મથાળાં નીચે મુજબનાં લખાણોથી ભરચક્ક હોય છે. ‘ગરમીએ માર્ચમાં 122 વર્ષનો રેકોર્ડ તોડ્યો: હિટવેવની આગાહી', 'માર્ચમાં તાપમાન સરેરાશ કરતાં ઘણું વધારે રહ્યું, વરસાદ પણ 71 ટકા ઓછો પડ્યો', 'ગ્લોબલ વોર્મિંગ ઇફેક્ટ: લાલચોળ ગરમી પડશે, માનવજાત બફાશે', 'જળસ્તર વધતાં ગુજરાતમાં 539 કિમીમાં દરિયાના પાણી ઘુસ્યા', 'બેકાબૂ બની રહેલા તાપમાનના કારણે દેશને તેમજ સમગ્ર વિશ્વને માઠા પરિણામો ભોગવવા પડશે', 'વરસાદના આહલાદક મોસમના સ્થાને ભીષણ ગરમીનો માર' વગેરે વગેરે જેવી ગંભીર ઉપાધિઓનું પોટલું લઈને દૈનિક સમાચારપત્રોમાં પ્રગટ થતી હેડલાઈનો સમગ્ર માનવજાત માટે હવે આમ માત્ર બની ગઈ છે. એક રિપોર્ટ પ્રમાણે 1970 થી 2000 ના સમયગાળા દરમિયાન દર વર્ષે 90 થી 100 જેટલી જ દુર્ઘટનાઓ બનતી. 1990ના દાયકામાં આ બધી દુર્ઘટનાઓના કારણે વર્ષે 7000 કરોડ ડોલરનું ...

  હજારો લાખો વર્ષ પહેલાં જ્યારે સૂર્યમાંથી પૃથ્વીનું સર્જન થયું ત્યારે તે ધગધગતો આગનો ગોળો હતી તે આપણે સૌ જાણીએ છીએ. ધીમે ધીમે પૃથ્વીનો ઉપરનો પોપડો ઠંડો પડતા અને પૃથ્વી પર અનેક ભૂસ્તરીય ઉથલપાથલ થતાં મહાસાગરોનું નિર્માણ થયું હતું. જેથી પૃથ્વી પર પાણી ઉદ્દભવતા સજીવસૃષ્ટિ પાંગરી. આજે પણ સમગ્ર પૃથ્વીના 71% જેટલું પાણી મહાસાગરો દ્વારા સચવાયેલું પડ્યું છે. જેમાં મુખ્ય પાંચ મહાસાગરોનો સમાવેશ થાય છે. સૌથી મોટો કહી શકાય એવો પેસેફિક મહાસાગર, ત્યારબાદ એટલાન્ટિક મહાસાગર, હિંદ મહાસાગર, આર્કટિક મહાસાગર અને એન્ટાર્કટિક મહાસાગર. સામાન્ય સંજોગોમાં પણ ધરતીની અંદર સતત ને સતત કંઇકને કંઇક હલચલ થતી રહેતી હોય છે, જે સામાન્ય વાત છે. પરંતુ હમણાં થોડા સમય પહેલાં, આશરે પાંચેક વર્ષ પહેલાં આવેલા અમુક રીપોર્ટસમાં જાણવા મળ્યું એ અનુસાર પૃથ્વી પરનો બીજા નંબરનો સૌથી મોટો ખંડ આફ્રિકા બે ભાગમાં વિભાજીત થવા લાગ્યો છે અને જેની શરૂઆત પણ થઈ ચૂકી છે. આ આખી ઘટના ઈથોપિયાની છે જે આફ્રિકા ખંડથી ધીમે ધીમે અલગ થઈ રહ્યો છે. એવું એટલા માટે કે રાતા સમુદ્રથી લઈને મોઝામ્બિકની (દક્ષિણ આફ્રિકા ખંડના પૂર્વ ભાગમાં) વચ્ચે East African R...

જીવનમાં ઘણી વખત એવું બને છે કે માણસ પાસે કુશળતા હોય, શિસ્ત હોય અને જે તે ક્ષેત્રમાં સિદ્ધિ મેળવવા અથાગ મહેનત પણ કરતો હોય, પરંતુ તેને યોગ્ય તક મળતી નથી. આવા સમયમાં ઘણા લોકો નિરાશ થઈ જાય છે, હિંમત હારી જાય છે અને પોતાના પરનો વિશ્વાસ ગુમાવી દે છે. પરંતુ આ દુનિયામાં કેટલાક લોકો એવા પણ હોય છે, જે પરિસ્થિતિને નહીં પરંતુ પોતાની મહેનતને પ્રાધાન્ય આપે છે. તેઓ ખરાબ સમયને અંત નથી માનતા, પરંતુ તેને પોતાની શક્તિમાં ફેરવી દે છે. સતત મહેનત કરીને પોતાની કુશળતાને વધુ પ્રબળ બનાવે છે. અને એક દિવસ આવી જ મહેનત નિંદા કરનારને પણ વખાણ કરવા મજબૂર કરી દે છે. આવી જ એક પ્રેરણાદાયક ઘટના ક્રિકેટની દુનિયામાં જોવા મળે છે. ભારતીય ક્રિકેટ ટીમના પ્રતિભાશાળી ખેલાડી સંજુ સેમસનની. નાનપણથી જ તેમને ક્રિકેટનો ખૂબ શોખ હતો. કલાકો સુધીની પ્રેક્ટિસ, રમત પ્રત્યેનો લગાવ અને સતત સુધારાની ઈચ્છા. આ બધાના કારણે તેઓ ધીમે ધીમે આગળ વધતા ગયા અને IPL માં રમવાનો મોકો મળ્યો. રાજસ્થાન રોયલ્સ ટીમ માટે રમતા તેમણે અનેક મેચોમાં શાનદાર બેટિંગ કરી અને પોતાની પ્રતિભાનો પરચો આપ્યો. તેમની આકર્ષક બેટિંગ અને આત્મવિશ્વાસને કારણે તેમને ટીમના કેપ્ટન તરીકે પ...

ભારતમાં છેલ્લા 11-12 વર્ષથી એકહથ્થુ શાસન ભારતીય જનતા પાર્ટીનું રહ્યું છે. એવામાં આગામી સમયમાં પશ્ચિમ બંગાળમાં આવનારી વિધાનસભાની ચૂંટણીના પડઘમ વાગી રહ્યા છે ત્યારે હમણાં જ ભારતીય જનતા પાર્ટીએ મહારાષ્ટ્ર, દિલ્હી અને બિહાર વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં રેકોર્ડ બ્રેક જીત મેળવી અને આગામી સમયમાં આવનારી અન્ય વિધાનસભાઓની ચૂંટણીના પરિણામોનો આગોતરો અંદેશો આપી દીધો. મહારાષ્ટ્ર, દિલ્હી અને બિહાર આ ત્રણેય રાજ્યો કુલ 95 સીટો લોકસભામાં ધરાવે છે. જ્યારે પશ્ચિમ બંગાળના માત્ર 42 જ સાંસદો છે લોકસભામાં. મહારાષ્ટ્રમાં ભારતીય જનતા પાર્ટીનો વોટ શેર 26% જેટલો છે જ્યારે કોંગ્રેસનો 12.4% જેટલો. દિલ્હીમાં બીજેપી 45.56% અને કોંગ્રેસ 6.34% વોટ શેર ધરાવે છે. જ્યારે બિહારમાં બીજેપી પાસે 19.5% અને કોંગ્રેસ પાસે 9.5% વોટ શેર છે. આ બધા સમીકરણો ધ્યાનમાં લેતા આ તમામ જીત ખૂબ મહત્વની પુરવાર થાય એમ છે ભારતીય જનતા પાર્ટી માટે. હા, ભારતીય જનતા પાર્ટી દરેક રાજ્યોમાં વિધાનસભા ચૂંટણી નથી જીતતી. અત્યારે બીજેપી ની 14 રાજ્યોમાં સરકાર છે. જ્યારે કોંગ્રેસની માત્ર 3 રાજ્યોમાં. વધુ વિસ્તૃત અહેવાલ જોઈએ તો આખા ભારતના કુલ ક્ષેત્રફળનો આશરે 70% વિસ્...

Where the mind is without fear and the head is held high;  Where knowledge is free;  Where the world has not been broken up into fragments by narrow domestic walls; Where words come out from the depth of truth; Where tireless striving stretches its arms towards perfection; Where the clear stream of reason has not lost its way into the dreary desert sand of dead habit; Where the mind is led forward by thee into ever-widening thought and action— Into that heaven of freedom, my Father, let my country awake.  - Rabindranath Tagore અખંડ ભારતવર્ષને ઉદ્દેશીને લખાયેલી આ પાણીદાર રચના રવીન્દ્રનાથ ટાગોર (મૂળ નામ - રબિન્દ્રનાથ ટાગોર, બંગાળી ઉચ્ચારણ મુજબ) રચીત "ગીતાંજલિ" ની છે. એ રવીન્દ્રનાથ ટાગોર કે જેમને સન 1913માં આખા વિશ્વનો સૌથી પ્રતિષ્ઠીત એવોર્ડ અને હવે તો મહામૂલો એવો “નોબેલ પારિતોષિક” એમના સાહિત્યના ક્ષેત્રમાં અદ્દભૂત ખેડાણ બદલ એનાયત કરવામાં આવેલો. 1913માં ગીતાંજલિ નામના એમના ગ્રંથની સાહિત્યના ક્ષેત્રમાં નોબેલ પારિતોષિક માટે પસંદગી કરવામાં આવેલી. આ સાથે જ સમગ્ર ભારતમાં સૌપ્રથમ ...

હિન્દ મહાસાગરમાં આફ્રિકી દેશ સોમાલિયાની પૂર્વે અને યમનની દક્ષિણે સોકોટ્રા/Socotra નામનો આશરે 3665 ચોરસ કિલોમીટરનો એકલો અટૂલો ટાપુ આવેલો છે. એડનના અખાતનું પ્રવેશદ્વાર ત્યાં છે, જેમાં પ્રવેશ્યા બાદ સુએઝ નહેરવાળો રાતો સમુદ્ર આવે છે. અઢારમી સદીમાં તેમજ ઓગણીસમી સદીમાં યુરોપ સાથે (વચેટિયા આરબ સોદાગરો દ્વારા) વેપાર કરનારા મુખ્યત્વે કચ્છીઓ અરબી સમુદ્રમાં એકધારું 2000 કિલોમીટર જેટલું લાંબુ અંતર કાપી તત્પુરતા રોકાણ માટે સોકોટ્રા પહોંચે ત્યારે એ ટાપુ પર તાજાં ખોરાકપાણી મેળવ્યાનો એમને સુખદ અનુભવ થતો, એટલે ટાપુનું નામ તેમણે સુખધરા રાખ્યું. સમય રહેતા પશ્ચિમી લોકોએ સુખધરાનું અપભ્રંશ સોકોટ્રા કરી નાખ્યું. હવે એ જ નામ ચલણમાં છે. 1990ની સાલથી યમનની માલિકીના એ ટાપુ પર આજે લગભગ ચાલીસેક હજારની વસ્તી છે. સોકોટ્રાની માટીમાં ઝાઝો કસ નથી અને વરસાદની પણ ખાસ મહેર નથી. હવામાન ગરમ છે. વનસ્પતિને ફૂલવાફાલવા માટેના પ્રેરક સંજોગોનો અભાવ છે. આમ છતાં અત્યંત વિષમ પર્યાવરણમાં બંધબેસતા આવી જવા પોતાની રચના તથા કાર્ય બદલીને 27 સ્પીસિસની વનસ્પતિઓ સોકોટ્રા પર ખીલી છે. સર્વાઇવલ માટે દેશ તેવો વેશ તેમણે ધારણ કર્યો છે, એટલે દરેક વ...

  આમ તો જુગુપ્સાપ્રેરક લાગે એવા આ સમાચાર ઘણા વખત પહેલાના છે. એ વખતે ઓસ્ટ્રેલિયાની જેમ ન્યુઝીલેન્ડે પણ છેક દક્ષિણ આફ્રિકાથી કેટલાક છાણિયાં જીવડાં (dung beetles) મંગાવીને પોતાના વગાડાઉ પ્રદેશોમાં છૂટાં મૂકી દીધા. આવા જીવડાં મૂળભૂત રીતે ઢાલિયા જીવડાં છે. કાચબાની માફક તેમને પણ કુદરતે ઢાલ આપી છે, જે સામાન્ય રીતે લીસી અને ચમકદાર હોય છે. જ્યારે તે જમીન પર બેઠું હોય ત્યારે તેની પાંખો પોતાની ઢાલ નીચે છુપાવીને રાખે છે અને ઉડવાનું મન થાય ત્યારે ઢાલને ખોલીને પાંખો બહાર કાઢે છે. જ્યાં સુધી પાંખો વીંઝાતી રહે ત્યાં સુધી ઢાલ ખૂલી જ રાખે છે અને જમીન પર આવ્યા બાદ ફરી પાંખોને સંકેલી ઢાલને બીડી દે છે. આખા જગતમાં આશરે 3,00,000 પ્રકારના ઢાલિયા જીવડાં છે. એમાં સૌથી કુતૂહલપ્રેરક હોય તો એ છાણિયાં જીવડાં (dung beetles) છે અને જેમની ભારત તથા આફ્રિકામાં વ્યાપક વસ્તી છે. ધ્રુવ પ્રદેશો સિવાય અમુક અન્ય પ્રદેશોમાં પણ વસ્તી છે પણ ખૂબ પાંખી. હાથી, ભેંસ, ગેંડા, ગાય, જિરાફ વગેરેના છાણના લાડુ બનાવવા માટે તેઓ જાણીતા છે. છાણના આવા લાડુ ગોળ જ બનાવવા એ તેમની એક આગવી ખાસિયત છે. છાણ અને તેના પર આધાર રાખતા જંતુઓ પોષક ચક્ર, જ...

  The budget presented on 1 February 2026 by FM Nirmala Sitharaman lays out a clear choice: spend more where it creates long-term capacity (roads, rail, semiconductors, data centers, and health) while narrowing the gap between receipts and spending gradually. Total government spending for 2026–27 is projected to be about ₹53.47 lakh crore, and the fiscal deficit target is set at 4.3% of GDP, a small improvement compared with the revised estimate for 2025–26. At the center of the plan is a record capital expenditure of roughly ₹12.2 lakh crore—the biggest single driver of the budget—intended to boost jobs and private investment by improving infrastructure and supply chains. These headline numbers and the main documents are officially published by the finance ministry and independent budget analysts, and they show the same broad direction.   One of the strongest points of this budget is its focus on manufacturing and high-technology value chains. The government has doubled down ...

  વિજ્ઞાની કાર્લ સેગાને 1985 માં Contact નામની સાયન્સ ફિક્શન નવલકથા લખેલી, જેના આધારે ત્યારપછી ફિલ્મ પણ બની. ફિલ્મની પટકથા મુજબ 1988 ના વર્ષમાં એક મહિલા ખગોળશાસ્ત્રી Search for Extra-Terrestrial Intelligence/SETI અભિયાન હેઠળ બુદ્ધિશાળી એવા બાહ્યાવકાશી જીવોની ખોજ ચલાવી રહી છે. (હોલિવૂડની જાણીતી અભિનેત્રી જુડી ફોસ્ટર Contact ફિલ્મમાં ખગોળશાસ્ત્રીનો રોલ ભજવે છે). ઇ.ટી.ના સંદેશા માટે અંતરિક્ષમાં ખાંખાંખોળા કરવા માટેનું સાધન રેડિઓ ટેલિસ્કોપ છે, એક વાર તે Vega/અભિજીત તારાની (જે પૃથ્વીથી 25 પ્રકાશવર્ષ જેટલો દૂર છે) દિશામાં ટેલિસ્કોપ માંડે છે અને ત્યારે અસાધારણ પ્રકારનું ટ્રાન્સમીશન ઝીલાય છે. આનો સૂચિતાર્થ તેને સમજાતો નથી, એટલે તે ઓસ્ટ્રેલિયાના એક ખગોળશાસ્ત્રીનો સંપર્ક કરે છે. ઓસ્ટ્રેલિયાના રેડિઓ ટેલિસ્કોપે પણ એ જ સંદેશો ઝીલ્યો છે, જે વળી તેને પણ રહસ્યમય જણાયો છે. અમેરિકન મહિલા ખગોળશાસ્ત્રી લાગતાવળગતા સૌને મેસેજ અંગે વાકેફ પણ કરે છે. પરિણામે CNN નામના ટેલિવિઝન નેટવર્કથી માંડીને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ સહિતના અગ્રગણ્ય લોકોને ઘટનાથી વાકેફ કરવામાં આવે છે. વિદ્યુતચુંબકીય મોજાંના વિશ્લેષણ દ્વારા અ...